بختیاری‌ها در مسیر تغییر: تیراندازی در مراسمات پایان می‌یابد؟

بختیاری‌ها در مسیر تغییر: تیراندازی در مراسمات پایان می‌یابد؟

تیراندازی در مراسم عزا و عروسی ــ رسمی کهن اما خطرناک در فرهنگ بختیاری ــ این روزها بیش از هر زمان دیگری مورد اعتراض مردم همان مناطق قرار گرفته است.

کمپینی با عنوان «نه به تیراندازی در مراسمات» و همچنین «ساماندهی مجالس ختم بختیاری» در سایت کارزار به راه افتاده و تاکنون بیش از ۱۰هزار امضا جمع‌آوری کرده است. هدف این پویش، حذف کامل این رسم و تبدیل مجالس سنتی به آیینی ایمن و باوقار است.

فعالان فرهنگی و ریش‌سفیدان قوم بختیاری از امضاکنندگان اصلی این پویش هستند و خواهان آن‌اند که تیراندازی ـ که هر سال داغی تازه بر دل خانواده‌ها می‌گذارد ـ برای همیشه به تاریخ سپرده شود.


ریشه‌های یک سنت؛ از اطلاع‌رسانی تا آیین سوگ

در گذشته، شلیک گلوله در مراسمات بختیاری نشانه‌ای از اطلاع‌رسانی یا ادای احترام بود.

چند روایت در این‌باره وجود دارد:

  1. اطلاع عمومی: در روزگاری که ارتباط و رسانه‌ای نبود، بزرگان ایل با تیراندازی خبر جشن یا عزای بزرگی را به اطراف می‌رساندند.
  2. ⚔️ آیین کُتَل: در هنگام درگذشت شخصیت‌های مهم، بازماندگان «کتل» برگزار می‌کردند و اسب سوگوار با تفنگ‌های آویخته نماد احترام و داغ بود.
  3. شادی و افتخار: در مراسم عروسی یا تولد پسر، شلیک گلوله نشانه افتخار به مردانگی و ابراز شادمانی بود.

اما امروز، این میراث فرهنگی رنگ خون گرفته است. طبق آمار نیروی انتظامی چهارمحال و بختیاری، تنها در سال ۱۴۰۴ بیش از ۵۰ حادثه تیراندازی در مجالس ترحیم ثبت شده که به ۳۰ مجروح و مرگ ۵ کودک انجامیده است.

یکی از فعالان کمپین می‌گوید:

«تیراندازی در عزاداری، تسلی نیست؛ تهدید است. اشک باید جاری شود، نه خون.»


از دل ایل تا پیکر قانون

حرکت برای تغییر از دل جامعه برخاسته است.

ریش‌سفیدان طوایف در لرستان و چهارمحال از نخستین امضاکنندگان کمپین بوده‌اند و برخی از آنها اکنون تعهدنامه‌هایی را برای برگزارکنندگان مراسمات در مساجد آماده کرده‌اند تا پیش از هر مجلس، متعهد شوند که هیچ تیراندازی‌ای انجام ندهند.

در خوزستان هم پویشی با عنوان «نَخله و لا طَلقه» (بکار نخل به‌جای شلیک) آغاز شده است؛ حرکتی نمادین که به‌جای گلوله، زندگی و امید را می‌کارد.


⚖️ از هشدار تا اقدام رسمی

مقامات استانی نیز اکنون همراه مطالبه مردمی شده‌اند.

  • سازمان تبلیغات اسلامی چهارمحال و بختیاری از آغاز طرح «ساماندهی مجالس ترحیم» خبر داده و الگوی موفق شهرستان کیار (تشکیل جلسات سه‌جانبه امام جمعه، فرماندار و مداحان) را در دست اجرا دارد.
  • محمد رزم، رئیس کل دادگستری استان هشدار داده است:

    «در قرن بیست‌ویکم، تیراندازی در مراسم شأن بختیاری را خدشه‌دار می‌کند. متخلفان بازداشت و سلاح‌هایشان ضبط می‌شود.»

  • امام جمعه رامهرمز نیز اعلام کرده جلسات متعددی با بزرگان عشایر داشته تا این فرهنگ اشتباه ریشه‌کن شود.

آینده‌ای بدون ترس

اکنون این پویش نه تنها برای حذف یک رفتار خشونت‌بار، بلکه برای تولد یک فرهنگ ایمن و مدرن تلاش می‌کند؛ فرهنگی که میان سنت و مسئولیت اجتماعی تعادل برقرار سازد.

نیروی انتظامی لرستان از این حرکت با عنوان «گامی بصیرت‌مندانه برای امنیت اجتماعی» یاد کرده است. آنان امیدوارند با استمرار این مطالبه و همراهی مردم، به‌زودی روزی برسد که:

در مجالس بختیاری، صدای گلوله با صدای نی و دهل جایگزین شود،

و تیراندازی تنها در داستان‌های قدیمی ایل باقی بماند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *