یکشنبه ۳ خرداد ۱۴۰۵
بار دیگر کاربران ایرانی در پلتفرمهای اجتماعی گرد آمدهاند تا علیه سوءمدیریت مزمن منابع آب و هوای کشور صدایشان شنیده شود؛ از خشکیدن زایندهرود تا مرگهای خاموش ناشی از آلودگی هوا.
پویشهایی که نخستین جرقهشان در سال ۱۳۹۶ زده شد، امروز به موجی ملی از امضاها و درخواستهای رسمی بدل شدهاند — جنبشی شهروندی که از مرز هشدار گذشته و وارد مرحله مطالبهگری قضایی شده است.
بر پایه گزارش دیوان محاسبات کشور، از میان قوانین مصوب «هوای پاک» و «صیانت از منابع آب»، تنها ۱۲ درصد بهطور کامل اجرا شدهاند. نتیجه آن، بهگفته کارشناسان، بروز ۵۸ هزار مرگ زودرس سالانه و هدررفت میلیاردها مترمکعب آب است.
در حالیکه بخشی از مردم خواستار محاکمه مدیران و مسئولان ترکفعل هستند، برخی نمایندگان مجلس مانند حجتالله فیروزی و کامران غضنفری، خشکسالی و آلودگی را به «عدم اجرای قانون حجاب و عفاف» نسبت داده و آن را «گناه جمعی» مینامند.
اما کاربران و فعالان محیطزیست با شعارهایی چون «آلودگی، جنایت است نه تقدیر الهی»، رویکردی متفاوت اتخاذ کردهاند؛ رویکردی که مسئولیتپذیری دولتی را در برابر فرافکنی ایدئولوژیک مینشاند.
کمپین اجرای قانون هوای پاک و محاکمه متخلفان (آبان ۱۴۰۴)
این کمپین با بیش از ۵ هزار امضا خواستار ورود مستقیم رئیس قوه قضائیه به پرونده ترک فعل وزارت نفت و سازمان محیط زیست شده است. جمله محوری آن:
«آلودگی جنایت است، نه تقدیر الهی.»
اعتراض به انتقال آب طالقان (مهر ۱۴۰۴)
بیش از ۱۰ هزار امضا برای توقف طرحهای پرهزینه انتقال بینحوضهای و مطالبه «عدالت آبی»؛ عبارتی که حالا در ادبیات کنشگران جا افتاده است.
محاکمه احمدینژاد بابت خشک شدن زایندهرود (ادامه از ۱۳۹۰)
با تمرکز بر پروژههای سدسازی بیرویه مانند گتوند، این پویش خواستار تشکیل کمیته تحقیق و جبران خسارت کشاورزان اصفهان است.
کمپین هوای پاکم آرزوست (۱۳۹۹ تاکنون)
با بیش از ۱۵ هزار امضا، تشکیل «وزارت محیط زیست مستقل» و پایان سوزاندن مازوت را مطالبه میکند.
درخواست رسیدگی به آلودگی هورالعظیم (خوزستان، ۱۴۰۳)
۸ هزار امضا برای محاکمه مدیران پتروشیمی بهعلت «فلرسوزی» و افزایش آلایندههای تنفسی جنوب کشور.
جیرهبندی عادلانه آب (آبان ۱۴۰۴)
با ۳ هزار امضا در حال گسترش، این کمپین از رئیسجمهور خواسته مصرف آب شرب تهران را ۴۰ درصد کاهش و نظام سهمیهبندی هوشمند پیاده کند.
بر اساس گزارش جدید مجلس، برخی از این پویشها توانستهاند به تصمیمات اجرایی و قضایی منجر شوند:
فراکسیون محیط زیست مجلس اعلام کرده است که تاکنون ۵ دستگاه اجرایی به قوه قضائیه معرفی و برای برخی از مدیران احکام قطعی صادر شده است. فعالان این روند را نشانهای از بلوغ اجتماعی میدانند و مینویسند:
«هر امضا، نفسی تازه برای عدالت است.»
با توجه به خشکسالی بیسابقه سال ۱۴۰۴ و مرگومیر ناشی از آلودگی دو برابر تصادفات جادهای، این کارزارها اکنون به نمادی از مبارزه دموکراتیک برای بقا تبدیل شدهاند.
رئیسجمهور مسعود پزشکیان در تازهترین موضع رسمیاش به خودروسازان هشدار داد:
«مصرف سوخت را اصلاح کنید، در غیر این صورت مجوزهای تولید بازنگری میشود.»
در سوی دیگر، محسنی اژهای نیز بر لزوم «رفع خلأهای قانونی برای برخورد با سوءمدیریت» تأکید و آغاز محاکمه مدیران اجرایی در شهریور ۱۴۰۴ را تأیید کرده است.
در کشوری که بالانشینان با پهپاد به پایش آلودگی مشغولاند و شهروندان برای تنفس سالم در صف عدالت ایستادهاند، این پرسش باقی است:
آیا مدیران از آسمان تعهد فرود میآیند، یا مطالبهگران زمینی، عدالت را به زمین بازمیگردانند؟
کویرنیوز در پایان یادآور میشود که آیندهی زیستپذیری ایران نه در شعارهای آسمانی، که در اجرای واقعی قانون هوای پاک و پاسخگویی مدیران رقم خواهد خورد.
تمام حقوق برای پایگاه خبری کویر نیوز محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
کویرنیوز