تهران – کویر نیوز: آموزش در ایران با یک چالش مزمن و تکرارشونده مواجه است: بلاتکلیفی ناشی از تعطیلیهای مکرر و مجازی شدن اجباری کلاسها. این وضعیت که از دوران کرونا آغاز شد، اکنون به دلیل بحرانهای متوالی از ناترازی انرژی گرفته تا اعتراضات اخیر (دی ۱۴۰۴)، نظم زندگی دانشآموزان و والدین را مختل کرده و کیفیت آموزش را به شدت تحت تأثیر قرار داده است.
روایت اول: خستگی والدین و فروپاشی برنامهها
والدین دانشآموزان از این بینظمی آموزشی به ستوه آمدهاند. بار آموزشی سنگینی بر دوش خانوادهها افتاده است:
- مشکلات فنی: مریم، مادر یک دانشآموز ۸ ساله، مشکل اصلی را قطعی و سرعت پایین اینترنت میداند. در پی اعتراضات، خانواده او مجبور شدند برای دریافت تکالیف یک هفتهای بهصورت کاغذی به مدرسه مراجعه کنند، زیرا سرعت اینترنت اجازه تبادل آنلاین فایلها را نمیداد.
- برهم خوردن نظم: زهرا، مادر دو دانشآموز، از کلافگی و بیعلاقگی فرزندانش به دلیل از دست رفتن نظم روزانه و تخلیه نشدن انرژی گلایه دارد.
- هزینههای سوخته: علی که هزینه سنگینی برای مدرسه فرزندش میپردازد، معتقد است با مجازی شدن کلاسها، هزینههای سرویس و کلاسهای فوقبرنامه سوخت میشود و خدمات دریافتی با شهریه پرداختی همخوانی ندارد.
- امنیت شغلی زنان: سیما، کارمند بخش خصوصی و سرپرست خانوار، دلهره دائمی تعطیلی دارد؛ زیرا مجبور است یا مرخصی بگیرد یا فرزندش را به محل کار ببرد و خطر از دست دادن شغل او را تهدید میکند.
روایت دوم: آموزش معلق در بستر شاد
سمانه تاجور، معلم مدارس دولتی، معتقد است با زیرساختهای فعلی، آموزش عملاً معلق است و نباید در مورد کیفیت آن صحبت کرد. او تجربه دو فضای آموزشی را مقایسه میکند:
- مدارس غیرانتفاعی (دوران کرونا): خانوادهها امکانات بهتری داشتند و آموزش نسبتاً تطبیق یافت.
- مدارس دولتی (پلتفرم شاد): زیرساختها اجازه شکلگیری آموزش واقعی را نمیدهند.
چالشهای شاد از دیدگاه معلم:
- دسترسی نامتوازن: دانشآموزان دولتی عمدتاً از گوشی موبایل والدین استفاده میکنند و در غیاب والدین، از آموزش محروم میشوند؛ این وضعیت برای خانوادههای پرجمعیت یا اتباع سختتر است.
- زمان محدود: زمان آموزش در شاد به حدود دو ساعت (سه زنگ نیمساعته) تقلیل یافته است.
- فقدان تعامل: پلتفرم شاد فاقد فضای تعاملی قوی است و آموزش برخی دروس حیاتی مانند ریاضی و علوم به دلیل مشکلات فنی و مالی مدارس (عدم خرید امتیاز کلاس مجازی تصویری) عملاً فلج شده است.
ریشه مشکل: ناترازی مزمن زمان آموزش
فاطمه مقدسی، پژوهشگر حوزه آموزش، ریشه اصلی را در ناترازی پایدار زمان آموزش میداند:
- استاندارد بینالمللی: ایران سالانه حدود ۶۴۰ ساعت آموزش در ۸ ماه دارد، در حالی که استاندارد بینالمللی حدود ۹۲۵ ساعت است.
- تعطیلات بلند: تعطیلات طولانی تابستان و تعطیلی پنجشنبهها، این ناترازی را تشدید کرده است.
به گفته مقدسی، با توجه به این کمبود بنیادین در ساعات آموزش، تعطیلیهای موردی وضعیت را وخیمتر کرده و آموزش آنلاین در شرایط فعلی باید نوعی عدم آموزش تلقی شود.
تشدید نابرابری و قربانی شدن زنان
تعطیلات و مجازیسازی، شکاف نابرابری آموزشی را عمیقتر میکند؛ زیرا خانوادههای کمبضاعتتر که فاقد محیط آموزشی مناسب در خانه هستند، بیشترین آسیب را میبینند.
علاوه بر دانشآموزان، زنان سرپرست خانوار و مادران شاغل اولین قربانیان این بینظمیها هستند. در غیاب حمایتهای ساختاری، امنیت شغلی مادران بهشدت تحت فشار قرار میگیرد و بسیاری مجبور به ترک کار میشوند.
راهکار پیشنهادی:
- اصلاح تقویم آموزشی و نزدیک کردن تعطیلات تابستانی به استانداردهای جهانی.
- حذف تعطیلی پنجشنبهها برای جبران ناترازی زمان.
- اعطای حق وتوی تصمیمگیری برای تعطیلات غیرمترقبه به وزارت آموزشوپرورش و شناور کردن تقویم آموزشی بر اساس شرایط منطقه.
