یکشنبه ۳ خرداد ۱۴۰۵
در روزهای اخیر، خبرهایی درباره پیشنهاد روسیه برای میانجیگری در مذاکرات میان ایران و آمریکا منتشر شده است. این موضوع که نخستین بار توسط منابعی همچون رویترز و بلومبرگ مطرح شد، بار دیگر توجهها را به پیچیدگی روابط تهران، واشنگتن و مسکو جلب کرده است. اما این پیشنهاد تا چه اندازه جدی است، و در عمل چه تاثیری بر مناسبات دیپلماتیک منطقهای و بینالمللی خواهد داشت؟
براساس گزارش بلومبرگ، دونالد ترامپ، رئیسجمهور وقت آمریکا، در یک تماس تلفنی با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، از وی درخواست کرده تا بهعنوان میانجی بین واشنگتن و تهران عمل کند. این تماس در ۱۲ فوریه ۲۰۲۵ (۲۴ بهمن ۱۴۰۳) انجام شده و پس از آن مقامات ارشد آمریکا و روسیه موضوع مذاکره با ایران را در دیدارهایی در عربستان سعودی مورد بررسی قرار دادهاند.
به ادعای بلومبرگ، روسیه، با پذیرش این پیشنهاد، آمادگی خود را برای تسهیل این مذاکرات اعلام کرده است. محور این مذاکرات در درجه اول، برنامه هستهای ایران و ادعاها درباره حمایت ایران از گروههای نیابتی در منطقه بوده است.
پیشنهاد میانجیگری روسیه از سوی مقامات مسکو و واشنگتن واکنشهای مختلفی به همراه داشته است. به گفته «یوری اوشاکوف»، دستیار ارشد ولادیمیر پوتین، نمایندگان روسیه و ایالات متحده در ریاض توافق کردهاند مذاکرات جداگانهای درباره مسائل مرتبط با ایران برگزار کنند، اما هنوز توافقی درباره زمان و نحوه انجام این کار حاصل نشده است. او همچنین تاکید کرده که حل موضوع هستهای ایران از مسیرهای صلحآمیز ممکن است.
از سوی دیگر، دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، هشدار داده است که هرگونه فشار یا تهدید علیه ایران راهحلی برای مذاکرات نخواهد بود و مسیر دیپلماسی باید حفظ شود. وی همچنین تاکید کرده است که روابط خوب مسکو و تهران به مسیر همکاریهای دوجانبه ادامه خواهد داد و فشارهای احتمالی آمریکا بر روسیه نمیتواند این مناسبات را تحت تاثیر قرار دهد.
در ایران، سخنگوی وزارت امور خارجه این موضوع را طبیعی دانسته و اظهار کرده است: «کشورها ممکن است اراده خود را برای کمک به حل مشکلات منطقه نشان دهند.» با این حال، اسماعیل بقائی تصریح کرده است که ایران تحت هیچ شرایطی حاضر به مذاکره تحت فشار یا تهدید نیست.
در همین راستا، عباس عراقچی، معاون وزیر امور خارجه ایران نیز به سفر سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه به تهران اشاره کرده و گفته است که موضوع برنامه هستهای ایران مورد بحث قرار گرفته است. عراقچی تاکید کرده که موضع ایران در قبال مسائل هستهای شفاف و غیرقابل تغییر است و تهران از مسیر فشار حاضر به انعطاف در مذاکرات نخواهد بود.
در حالی که روسیه پیشنهاد میانجیگری میان ایران و آمریکا را مطرح کرده است، عربستان سعودی نیز پیش از این تمایل خود را برای ایفای نقشی مشابه نشان داده بود. رسانههای بینالمللی همچون سیانان مدعی شدهاند که ریاض نیز از تلاشها برای کاهش تنش میان تهران و واشنگتن حمایت میکند. این رقابت دیپلماتیک نشاندهنده حساسیت موضوع و اهمیت آن در معادلات منطقهای است.
روسیه، که خود تحت تحریمهای شدید آمریکا قرار دارد، حضور در این مذاکرات را به منزله تثبیت جایگاه بینالمللی خود میبیند. نادر انتصار، استاد علوم سیاسی دانشگاه آلاباما، در گفتگو با رسانهها گفته است: «مسکو بر خلاف دیگر میانجیها مانند عمان یا قطر، از موقعیت قدرت بیشتری برخوردار است و میتواند بهتر در این نقش ظاهر شود.» وی همچنین تاکید کرده که تحت شرایط مناسب، روسیه میتواند روند مذاکرات را تسهیل کند، بهویژه که روابط قویتری با ایران نسبت به دیگر قدرتهای میانجیگر دارد.
هرچند مطرح شدن میانجیگری روسیه میان ایران و آمریکا میتواند نشانهای مثبت از تلاشهای دیپلماتیک باشد، اما همچنان موانع بسیاری در این مسیر وجود دارد. تحریمهای گسترده، بیاعتمادی دو طرف و مسائل منطقهای از جمله موضوعات حساسی هستند که دستیابی به راهحل را دشوار میکنند.
در این میان، روسیه تلاش میکند نقش خود را در عرصه بینالمللی پررنگتر کند و اقتدار دیپلماتیک خود را در مقابل آمریکا تقویت نماید. با این حال، موفقیت یا شکست این میانجیگری به تصمیمات آینده تهران، واشنگتن و میزان جدیت مسکو در این عرصه بستگی دارد.
پیشنهاد میانجیگری روسیه شاید در نگاه اول نشانهای از تمایل برای کاهش تنشها باشد، اما در عمل، چالشهای زیادی پیش روی این مسیر قرار دارد. آیا مسکو میتواند پل ارتباطی قابل اعتمادی میان تهران و واشنگتن باشد؟ یا اینکه این پیشنهاد تنها بخشی از بازی ژئوپلیتیکی روسیه برای افزایش نفوذ منطقهای و بینالمللی است؟
زمان نشان خواهد داد که نقش روسیه در این ماجرا تا چه اندازه تاثیرگذار خواهد بود و آیا خواهد توانست وزن خود را در معادلات حساس منطقهای ثابت کند یا خیر.
تمام حقوق برای پایگاه خبری کویر نیوز محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
کویرنیوز